Nalewka z pigwy to trunek o głębokim, bursztynowym kolorze i intensywnym, słodko-kwaskowym smaku. Przepis siostry Anastazji przekazywany w klasztornych murach od pokoleń opiera się na długim maceracji owoców w spirytusie, co wydobywa z pigwy całą gamę aromatów – od cytrusowych po miodowe nuty. Nalewka dojrzewa minimum 3 miesiące, ale najlepszy smak osiąga po pół roku. Pigwa, choć twarda i cierpka w stanie surowym, w alkoholu zmienia się nie do poznania.
Składniki na nalewkę z pigwy
Proporcje sprawdzone przez lata – na standardowy słój 3-litrowy:
- 1 kg pigwy (dojrzałej, żółtej, pachnącej)
- 500 ml spirytusu 95%
- 500 ml wódki czystej 40%
- 400-500 g cukru (do regulacji po maceracji)
- 500 ml przegotowanej, ostudzonej wody
- 1 laska cynamonu (opcjonalnie)
- 3-4 goździki (opcjonalnie)
Przygotowanie nalewki z pigwy krok po kroku
- Przygotowanie owoców: Pigwy dokładnie umyć pod bieżącą wodą, energicznie pocierając skórkę, aby usunąć meszek. Osuszyć ściereczką. Każdy owoc przekroić na ćwiartki, usunąć gniazda nasienne z pestkami – te nadają goryczki. Pokroić pigwy w grubą kostkę około 2-3 cm lub plastry.
- Napełnienie słoja: Przygotowane owoce przełożyć do czystego, wyparzanego słoja. Pigwa powinna wypełnić słój w około 2/3 wysokości. Jeśli używa się przypraw, dodać je teraz – laskę cynamonu i goździki.
- Zalanie alkoholem: Zalać pigwy mieszanką spirytusu i wódki. Alkohol powinien przykryć owoce z zapasem około 2 cm. Słój szczelnie zakręcić.
- Maceracja: Odstawić w ciemne, chłodne miejsce na 6-8 tygodni. Co 3-4 dni delikatnie wstrząsać słojem, aby składniki się mieszały. Pigwa będzie powoli oddawać kolor i aromat – alkohol nabierze intensywnej, złocistej barwy.
Po 2 miesiącach maceracji pigwa zmienia kolor z żółtego na brązowy i znacznie miękknie. To znak, że oddała już większość substancji aromatycznych.
- Odcedzanie: Po zakończeniu maceracji odcedzić nalewkę przez gęste sito lub gazę. Owoce można lekko przycisnąć, aby wydobyć więcej płynu, ale bez nadmiernego wyciskania – mogłoby to zmącić trunek.
- Przygotowanie syropu: Z cukru i przegotowanej wody przyrządzić syrop – rozpuścić cukier w ciepłej wodzie, nie doprowadzając do wrzenia. Ostudzić całkowicie.
- Łączenie i słodzenie: Do odcedzonej nalewki dodawać stopniowo syrop, mieszając i próbując. Zacząć od 300 ml syropu, potem dodawać po 50 ml, aż osiągnie się pożądaną słodycz. Pigwa jest kwaśna, więc potrzebuje wyraźnego słodzenia, ale nie może być przesłodzona.
- Klarowanie: Rozlaną do butelek nalewkę odstawić na kolejne 4-6 tygodni w ciemne miejsce. W tym czasie trunek sięklaruje, a smaki się zaokrąglają i łączą.
Jeśli po tym czasie nalewka wciąż jest mętna, można ją przecedzić przez bibułę filtracyjną lub pozostawić do naturalnego klarowania – z czasem osad opadnie na dno.
Dojrzewanie i przechowywanie
Nalewka z pigwy według receptury siostry Anastazji wymaga cierpliwości. Minimalny czas od rozpoczęcia do pierwszej degustacji to 3 miesiące, ale prawdziwy potencjał smakowy ujawnia się po 6 miesiącach. Po roku nalewka staje się aksamitna, z wyraźnie zaokrąglonymi smakami.
Przechowywać w ciemnym miejscu w temperaturze pokojowej lub w chłodniejszym pomieszczeniu. Nie trzymać w lodówce – chłód może powodować wytrącanie się osadów. Butelki szczelnie zakręcone, najlepiej z korkami naturalnym lub zakrętkami z gumowym uszczelnieniem.
Nalewka zachowuje pełnię smaku przez 2-3 lata, choć nie psuje się znacznie dłużej. Z czasem może nieco ciemnieć i tracić na intensywności aromatu, ale pozostaje całkowicie bezpieczna do spożycia.
Warianty przepisu na nalewkę pigwową
Nalewka pigwowa z miodem
Część cukru można zastąpić miodem – najlepiej wielokwiatowym lub lipowym. Na 500 g słodzika użyć 300 g cukru i 200 g miodu. Miód dodawać do letniej wody, rozpuszczać bez gotowania. Taka wersja ma bardziej złożony, kwiatowy aromat i delikatnie ziołowe nuty.
Nalewka z pigwy z wanilią
Zamiast cynamonu i goździków dodać do słoja 1 laską wanilii, rozciętą wzdłuż. Wanilia pięknie komponuje się z naturalną słodyczą pigwy, nadając nalewce kremowego, miękkiego charakteru. Taka wersja sprawdza się szczególnie jako baza do deserowych drinków.
Sposoby podawania nalewki pigwowej
Nalewkę z pigwy podawać w małych kieliszkach, schłodzoną do temperatury 12-14°C – nie lodowatą, bo chłód tłumi aromaty. Doskonale sprawdza się jako digestif po obfitym posiłku.
W okresie jesienno-zimowym można podgrzewać nalewkę z dodatkiem plastra pomarańczy i gwiazdki anyżu – powstaje aromatyczny, rozgrzewający napój. Nie gotować, tylko podgrzać do około 60°C.
Nalewka pigwowa to także świetna baza do koktajli – miesza się ją z tonikiem, sokiem grejpfrutowym lub prosecco. Proporcje: 40 ml nalewki na 120 ml uzupełnienia.
Co zrobić z pigwą po maceracji
Owoce po odcedzeniu nie nadają się już do jedzenia w tradycyjnej formie – oddały większość smaku i aromatu. Można je jednak wykorzystać:
Pigwę po nalewce przepuścić przez maszynkę do mięsa, zmiksować z taką samą ilością cukru i szczyptą cynamonu. Powstanie alkoholowy dżem do naleśników lub jako dodatek do deserów dla dorosłych. Przechowywać w lodówce do 2 miesięcy.
Alternatywnie – wysuszyć kawałki w piekarniku w temperaturze 80°C przez kilka godzin. Suszone owoce można dodawać do herbaty zimowej z przyprawami korzennymi.
Niektórzy po prostu wyrzucają owoce po maceracji, uznając że oddały już wszystko co najcenniejsze. To nie marnotrawstwo – pigwa naprawdę jest już wyeksploatowana.
Najczęstsze pytania o nalewkę z pigwy
Czy można użyć pigwy niedojrzałej? Nie warto. Zielonkawa pigwa jest zbyt twarda i cierpka, nalewka będzie miała ostry, nieprzyjemny smak. Czekać aż owoce zżółkną i zaczną intensywnie pachnieć.
Dlaczego nalewka jest mętna? Pigwa zawiera dużo pektyn, które mogą powodować zmętnienie. Czas rozwiązuje ten problem – po kilku tygodniach osad opada. Można też dodać do nalewki łyżeczkę pektynazy (enzymu rozkładającego pektyny) dostępnej w sklepach winiarskich.
Czy spirytus jest konieczny? Można zrobić nalewkę tylko na wódce, ale będzie miała słabszą ekstrakcję aromatów i krótszą trwałość. Spirytus lepiej wyciąga substancje z twardej pigwy i konserwuje trunek.
Jak obniżyć moc nalewki? Po maceracji i słodzeniu można rozcieńczyć nalewkę przegotowaną wodą. Na każde 100 ml dodanej wody moc spada o około 3-4%. Pamiętać, że rozcieńczenie osłabia też intensywność smaku.