Krupnik to gęsta, rozgrzewająca zupa, która ratuje w chłodne dni i podczas przeziębień. Gotowa w niecałą godzinę, nie wymaga specjalnych umiejętności ani egzotycznych składników. Kasza perłowa nadaje jej charakterystycznej konsystencji, a warzywa i ziemniaki sprawiają, że to pełnowartościowy posiłek. Wystarczy dobry bulion i chwila uwagi przy gotowaniu – reszta dzieje się niemal sama.
Składniki na krupnik
Proporcje na 4-5 porcji:
- 200 g kaszy perłowej
- 3 średnie ziemniaki
- 2 marchewki
- 1 duży seler (około 150 g)
- 1 por (biała i jasnozielona część)
- 1,5 litra bulionu warzywnego lub drobiowego
- 2 łyżki masła lub oleju
- 2 ząbki czosnku
- 2 liście laurowe
- 4-5 ziarenek ziela angielskiego
- sól, pieprz
- natka pietruszki do podania
- opcjonalnie: 150 g boczku lub kiełbasy
Przygotowanie krupnika krok po kroku
- Namocz kaszę perłową na 2-3 godziny w zimnej wodzie lub zalej wrzątkiem i odstaw na 30 minut. Dzięki temu ziarno zmiękczone i skróci się czas gotowania zupy.
- Odsącz kaszę, przełóż do garnka i zalej świeżą wodą (około 500 ml). Gotuj 20-25 minut na średnim ogniu, aż ziarno zmięknie, ale nadal będzie lekko twarde w środku. Odcedź i odstaw.
- Ziemniaki obierz i pokrój w kostkę około 1,5 cm. Marchew i seler obierz i pokrój w mniejszą kostkę. Por przekrój wzdłuż, wypłucz dokładnie z piasku i pokrój w półplasterki.
- W dużym garnku rozgrzej masło lub olej. Jeśli używasz boczku, podsmaż go teraz na złoty kolor i wyjmij łyżką cedzakową. Tłuszcz zostanie w garnku.
- Wrzuć marchew, seler i por. Smaż na średnim ogniu przez 5-7 minut, mieszając co jakiś czas. Warzywa powinny lekko zmięknieć i puścić aromat, ale nie przybrać koloru.
Podsmażenie warzyw to kluczowy moment – uwalniają się w nim aromaty, które tworzą bazę smakową całej zupy. Pominięcie tego kroku sprawi, że krupnik będzie płaski w smaku.
- Dodaj posiekany czosnek, smaż jeszcze minutę. Zalej bulionem, dodaj liście laurowe i ziele angielskie. Doprowadź do wrzenia.
- Wrzuć pokrojone ziemniaki i wcześniej ugotowaną kaszę. Gotuj pod przykryciem na małym ogniu przez 15-20 minut, aż ziemniaki będą miękkie.
- Dopraw solą i pieprzem. Pamiętaj, że bulion już jest solony, więc doprawiaj stopniowo i próbuj. Jeśli zupa wydaje się za gęsta, dolej trochę wody lub bulionu.
- Na koniec dodaj podsmażony boczek (jeśli używałeś) i posiekaną natkę pietruszki. Wymieszaj i zdejmij z ognia.
Krupnik najlepiej smakuje po 10-15 minutach odpoczynku pod przykryciem. Smaki się łączą, a kasza dodatkowo napęcznieje.
Jak uzyskać idealną konsystencję
Największym wyzwaniem przy krupniku jest odpowiednia gęstość. Kasza perłowa mocno wchłania płyn, więc zupa gęstnieje podczas stania. Po odgrzaniu następnego dnia często przypomina papkę.
Dlatego warto gotować zupę nieco rzadszą, niż docelowo ma być. Jeśli od razu wyjdzie gęsta jak risotto, po schłodzeniu będzie nie do jedzenia. Bezpieczna zasada: podczas gotowania powinna przypominać gęstszą zupę, nie papkę.
Przy odgrzewaniu dodaj zawsze trochę wody lub bulionu. Kasza już nie wchłonie więcej płynu tak intensywnie, więc łatwo doprowadzić zupę do właściwej konsystencji. Rozrzedź, zagotuj, dopraw – i gotowe.
Jeśli chcesz mieć kontrolę nad gęstością, gotuj kaszę osobno i dodawaj porcjami do talerzy. Reszta kaszy w słoiku w lodówce spokojnie poczeka 2-3 dni. To szczególnie przydatne, gdy gotuje się większą porcję zupy na kilka dni.
Warianty krupnika
Krupnik na żeberkach
Tradycyjna wersja, która zamienia zwykłą zupę w pełnowartościowy obiad. Zamiast bulionu użyj 1,5 litra wody i 400-500 g żeberek wieprzowych. Gotuj je około 45 minut pod przykryciem, aż mięso zacznie odchodzić od kości. Zdejmuj szumowiny na początku gotowania.
Wyjmij żeberka, zbierz z nich mięso i pokrój. Bulion przecedź przez gęste sitko lub gazę – będzie czysty i aromatyczny. Dalej postępuj według podstawowego przepisu, używając tego wywaru zamiast gotowego bulionu. Mięso wrzuć z powrotem do zupy na koniec gotowania.
Krupnik jarski z grzybami
Zamiast mięsa dodaj 200 g pieczarek lub grzybów leśnych. Świeże pieczarki pokrój w plasterki i podsmaż razem z warzywami. Suszone grzyby (20-30 g) namocz wcześniej w ciepłej wodzie na godzinę, a odcedzony płyn użyj jako część bulionu – da intensywny, leśny aromat.
Ten wariant działa świetnie na bulionie warzywnym z dodatkiem kwaśnej śmietany do podania. Grzyby i kasza perłowa to połączenie, które nie potrzebuje mięsa, żeby być sycące.
Krupnik na wędzonej kiełbasie
Szybka wersja z wędzoną kiełbasą zamiast gotowania żeberek. Pokrój 200 g kiełbasy w kostkę i podsmaż na początku. Wędzone mięso puści aromat, który przesiąknie całą zupę. Nie trzeba długo gotować – kiełbasa jest już gotowa, więc wystarczy ją dodać 5 minut przed końcem, żeby się rozgrzała.
Przechowywanie i odgrzewanie
Krupnik trzyma się w lodówce 3-4 dni w szczelnym pojemniku. Pamiętaj, że kasza dalej pracuje nawet w chłodzie – zupa będzie gęstnieć z dnia na dzień. Przy odgrzewaniu zawsze dolej płynu.
Można go zamrozić, ale konsystencja po rozmrożeniu nie będzie idealna. Ziemniaki tracą strukturę, a kasza robi się lekko gumowata. Jeśli planujesz mrożenie, lepiej ugotować tylko bulion z warzywami bez ziemniaków i kaszy, a je dodać świeże przy odgrzewaniu.
Odgrzewaj na małym ogniu, mieszając często. Mikrofalówka też działa, ale podgrzewaj w krótkich interwałach i mieszaj co minutę – kasza ma tendencję do przypalania się od dołu.
Najczęstsze pytania o krupnik
Czy można zastąpić kaszę perłową innym zbożem?
Tak, ale zmieni się charakter zupy. Kasza jęczmienna (mazurska) jest podobna, ale mniejsza i szybciej się gotuje. Kasza gryczana rozsypuje się i zmienia zupę w zupełnie inne danie. Ryż da lżejszą konsystencję, ale to już nie będzie klasyczny krupnik.
Dlaczego kasza nie chce zmięknąć?
Prawdopodobnie nie została namoczona lub gotowała się za krótko. Stara kasza też bywa twarda – sprawdź datę ważności. W skrajnych przypadkach trzeba gotować nawet 40-45 minut. Dodawanie soli na początku gotowania kaszy też może wydłużyć czas.
Jak zagęścić za rzadki krupnik?
Najprościej – gotuj dłużej bez przykrycia, żeby część płynu wyparowała. Możesz też rozgnieść widelcem część ziemniaków w garnku lub zmiksować 1-2 chochle zupy i wlać z powrotem. Dodatkowa porcja kaszy też zadziała, ale trzeba ją wcześniej ugotować.
Czy krupnik musi mieć mięso?
Nie. Wersja jarska na dobrym bulionie warzywnym z grzybami jest równie sycąca. Kluczem jest intensywny bulion i podsmażone warzywa – to one budują smak, nie mięso.
Do czego podawać krupnik
To samowystarczalne danie, które nie potrzebuje dodatków. Gęsta konsystencja i kasza sprawiają, że to pełny posiłek. Wystarczy świeży chleb – najlepiej razowy lub żytni na zakwasie.
Kwaśna śmietana do zupy działa dobrze, szczególnie w wersji jarskiej lub z grzybami. Dodaje kremowości i łagodzi intensywne smaki. Wystarczy łyżka na talerz.
Jeśli ktoś lubi pikantne, sprawdzi się chrzan tarty na świeżo albo odrobina musztardy. Oba dodatki podkreślają smak mięsa, jeśli zupa jest na żeberkach lub kiełbasie.