Burak w deserze brzmi jak kulinarne szaleństwo, ale to właśnie ten warzywo sprawia, że brownie staje się wilgotne, gęste i idealnie czekoladowe – bez nadmiaru tłuszczu i cukru. Naturalny słodki smak buraka wzmacnia czekoladową nutę, a jego konsystencja zastępuje część masła. Efekt? Ciasto, które smakuje jak klasyczne brownie, ale dostarcza błonnika, witamin i nie obciąża tak bardzo jak tradycyjna wersja. Nikt nie zgadnie, że w środku ukrywa się warzywo.
Składniki na brownie z buraka
Proporcje na formę 20×20 cm, około 12 kawałków:
- 200 g ugotowanego buraka (bez octu, najlepiej własnoręcznie upieczonego)
- 150 g gorzkiej czekolady (minimum 70% kakao)
- 3 jaja w temperaturze pokojowej
- 100 g cukru kokosowego lub brązowego
- 80 g mąki pełnoziarnistej (pszennej, orkiszowej lub gryczanej)
- 40 g kakao naturalnego
- 50 ml oleju kokosowego lub rzepakowego
- 1 łyżeczka proszku do pieczenia
- szczypta soli
- 1 łyżeczka ekstraktu waniliowego (opcjonalnie)
Przygotowanie brownie z buraka
- Przygotowanie buraka: Jeśli burak jest surowy, owinąć w folię aluminiową i piec w 180°C przez około 60-90 minut, aż będzie miękki. Po ostygnięciu obrać ze skórki i pokroić na mniejsze kawałki. Można użyć gotowanego buraka próżniowego, ale koniecznie bez dodatku octu.
- Miksowanie buraka: Umieścić burak w blenderze i zmiksować na gładką masę. Jeśli masa jest zbyt gęsta, dodać 1-2 łyżki wody. Konsystencja powinna przypominać gęste puree niemowlęce.
- Topienie czekolady: Czekoladę połamać na kawałki i roztopić w kąpieli wodnej lub mikrofalówce (krótkimi impulsami po 20 sekund). Dodać olej i wymieszać do połączenia. Odstawić do lekkiego przestygnięcia.
- Łączenie mokrych składników: Jaja ubić z cukrem na puszystą masę – mikser powinien pracować przez 3-4 minuty, aż masa się podwoi i zrobi jasna. Dodać puree z buraka, roztopioną czekoladę i ekstrakt waniliowy. Wymieszać łopatką silikonową.
- Dodawanie suchych składników: Mąkę przesiać z kakao, proszkiem do pieczenia i solą. Wsypać do miski z mokrymi składnikami i delikatnie wymieszać ruchami od dołu do góry. Ciasto powinno być gęste, ale lekko lejące się z łyżki.
Nie mieszać ciasta zbyt długo po dodaniu mąki – wystarczy 20-30 ruchów łopatką. Nadmierne mieszanie aktywuje gluten i brownie będzie twarde zamiast wilgotnego.
- Pieczenie: Formę wyłożyć papierem do pieczenia i przelać ciasto. Wyrównać wierzch. Piec w 175°C przez 25-30 minut. Środek powinien być lekko wilgotny – patyczek wbity w ciasto może wyjść z drobnymi okruchami, ale nie z płynnym ciastem.
- Studzenie: Wyjąć formę z piekarnika i pozostawić do całkowitego ostygnięcia w temperaturze pokojowej, minimum 2 godziny. Brownie zyska odpowiednią konsystencję dopiero po przestygnięciu.
Po ostygnięciu przekroić na 12 kawałków. Brownie będzie wilgotne, gęste i intensywnie czekoladowe.
Jak rozpoznać, że brownie jest gotowe
To najtrudniejszy moment w pieczeniu brownie. Zbyt długie pieczenie da suche, kruche ciasto. Zbyt krótkie – rozlazłą masę. Wierzch powinien być matowy i lekko popękany, ale nie spieciony na brązowo. Gdy forma lekko potrząśnie, środek powinien się minimalnie trzęsć – to znak, że jest idealnie wilgotny w środku.
Test patyczkiem działa inaczej niż przy klasycznych ciastach. Patyczek może wyjść z drobnymi, wilgotnymi okruchami – to pożądany efekt. Jeśli wyjdzie całkowicie czysty, brownie będzie za suche. Jeśli z płynnym ciastem – trzeba dopiec jeszcze 3-5 minut.
Temperatura wewnętrzna idealnego brownie to około 90-95°C w centrum. Termometr kuchenny eliminuje zgadywanie i daje pewność rezultatu.
Wartości odżywcze brownie z buraka
Jedna porcja (około 60 g) zawiera w przybliżeniu:
- Kalorie: 140-160 kcal
- Białko: 4 g
- Tłuszcze: 7 g
- Węglowodany: 18 g (w tym błonnik: 3 g)
- Cukier: 10 g
Dla porównania – tradycyjne brownie z masłem i białą mąką to około 250-300 kcal na porcję. Burak dostarcza też sporo przeciwutleniaczy, kwasu foliowego i żelaza. Mąka pełnoziarnista dodaje błonnika, który stabilizuje poziom cukru we krwi.
To wciąż deser, nie posiłek podstawowy, ale opcja znacznie lżejsza i bardziej wartościowa odżywczo niż klasyczne ciasto.
Zamienniki i modyfikacje składników
Wersja bezglutenowa brownie
Mąkę pełnoziarnistą można zastąpić mąką migdałową (100 g) lub mieszanką mąk bezglutenowych. Mąka migdałowa da bardziej wilgotną, gęstą konsystencję – wtedy warto dodać jeszcze 1 łyżkę mąki kokosowej dla struktury. Mąka gryczana działa świetnie i dodaje lekko orzechowy posmak.
Opcje z mniejszą ilością cukru
Cukier można zredukować do 70 g – burak sam w sobie jest słodki. Można też użyć erytrolu lub ksylitolu w proporcji 1:1. Uwaga: erytriol krystalizuje po upieczeniu, więc brownie może mieć lekko chrupiący wierzch. Syrop klonowy (80 ml) też zadziała, ale ciasto będzie bardziej wilgotne.
Dodatki smakowe
Do ciasta można wmieszać 50 g posiekanych orzechów włoskich, migdałów lub kawałków dodatkowej czekolady. Pół łyżeczki cynamonu lub kardamonu pogłębi smak. Łyżka espresso w proszku wzmocni czekoladową nutę bez dodawania smaku kawy.
Przechowywanie i mrożenie
Brownie przechowuje się w szczelnym pojemniku w lodówce do 5 dni. Zimne jest gęstsze i bardziej fudge’owe – wielu woli je właśnie prosto z lodówki. W temperaturze pokojowej trzyma się 2-3 dni, ale szybciej wysycha.
Mrożenie działa rewelacyjnie. Pokrojone kawałki owinąć osobno w folię aluminiową, włożyć do worka strunowego i zamrozić. Trzyma się do 3 miesięcy. Rozmrażać w lodówce przez noc lub w mikrofalówce przez 20-30 sekund.
Przed podaniem można podgrzać kawałek przez 10-15 sekund w mikrofalówce – będzie ciepły i jeszcze bardziej rozpływający się w ustach.
Typowe problemy i ich rozwiązania
Brownie wyszło suche: Za długie pieczenie lub za mało buraka. Następnym razem skrócić czas o 5 minut i sprawdzić wilgotność środka patyczkiem wcześniej.
Ciasto się nie spiekło: Za niska temperatura piekarnika lub za duża forma. Sprawdzić termometr piekarnika – często pokazują błędną temperaturę. Forma 20×20 cm to standard dla tych proporcji.
Czuć burak w smaku: Prawdopodobnie użyto buraka z octem lub niedopieczono ciasta. Burak musi być neutralny smakowy, bez dodatków. Dłuższe pieczenie i więcej kakao maskuje ewentualny warzywny posmak.
Brownie się kruszy przy krojeniu: Krojone za wcześnie, gdy było jeszcze ciepłe. Zawsze czekać minimum 2 godziny. Nóż moczyć w gorącej wodzie przed każdym cięciem – da gładkie krawędzie.
Brownie z buraka smakuje lepiej następnego dnia – smaki się łączą, a konsystencja staje się jeszcze bardziej wilgotna i jednolita.
Z czym podawać brownie z buraka
Samo brownie jest wystarczająco intensywne, ale kilka dodatków podnosi je na wyższy poziom. Bita śmietana kokosowa (z puszki schłodzonej w lodówce przez noc) dodaje lekkości. Jogurt grecki z odrobiną miodu równoważy słodycz.
Świeże maliny lub truskawki wnoszą kwaskowość, która przełamuje czekoladową intensywność. Masło orzechowe – łyżka na wierzchu ciepłego kawałka tworzy niesamowite połączenie.
Do kawy lub herbaty brownie sprawdza się idealnie. Mleko roślinne – migdałowe lub owsiane – też pasuje, zwłaszcza gdy ciasto jest schłodzone.