Ciasto porzeczkowiec siostry Anastazji to klasyczne, warstwowe ciasto z zeszytów zakonnych kuchni, które łączy kruchy spód, delikatne ciasto ucierane, lekko kwaśną masę porzeczkową i chrupiącą bezową pierzynkę. To idealny deser na lato, kiedy porzeczki są najbardziej aromatyczne, ale z powodzeniem można je przygotować także z owoców mrożonych przez cały rok. Porzeczkowiec urzeka równowagą smaków: słodycz bezy i ciasta jest przełamana intensywną kwaskowatością porzeczek, a całość dopełnia delikatnie maślany, kruchy dół ciasta.
Przepis w stylu siostry Anastazji słynie z prostoty składników, ale też z dbałości o proporcje. Ciasto świetnie sprawdzi się na rodzinne spotkania, święta, imieniny czy jako elegancki deser do kawy. Dzięki poniższym wskazówkom krok po kroku poradzi z nim sobie nawet mniej doświadczony domowy cukiernik.
Składniki na ciasto porzeczkowiec siostry Anastazji
Zanim rozpocznie się przygotowanie, warto wszystkie składniki wyjąć z lodówki odpowiednio wcześniej – szczególnie masło i jajka. Ułatwi to ucieranie i zagniatanie, a ciasto zyska idealną konsystencję.
Składniki na kruchy spód
- 250 g mąki pszennej tortowej (typ 450–500)
- 150 g zimnego masła (prosto z lodówki)
- 60 g cukru pudru
- 2 żółtka (białka odłożyć do bezy)
- 1 łyżka śmietany 18% (opcjonalnie, gdy ciasto będzie zbyt suche)
- 1 płaska łyżeczka proszku do pieczenia
- Szczypta soli
Składniki na ciasto ucierane (środkowa warstwa)
- 3 jajka (wielkość M)
- 120 g cukru drobnego do wypieków
- 100 g masła (miękkiego)
- 150 g mąki pszennej tortowej
- 1 płaska łyżeczka proszku do pieczenia
- 1 łyżeczka ekstraktu z wanilii lub cukru wanilinowego (8 g)
- 2 łyżki mleka
Składniki na masę porzeczkową
- 500–600 g czerwonej porzeczki (świeżej lub mrożonej, bez szypułek)
- 2–3 łyżki cukru (do smaku, w zależności od kwaśności owoców)
- 1–2 łyżki mąki ziemniaczanej (do lekkiego zagęszczenia)
Składniki na bezową pierzynkę
- 4 białka (2 z kruchego spodu + 2 dodatkowe)
- 200 g drobnego cukru
- 1 łyżeczka soku z cytryny lub szczypta kwasku cytrynowego
- 1 łyżka skrobi ziemniaczanej lub kukurydzianej
- Opcjonalnie: 50 g płatków migdałów do posypania
Dodatki i przygotowanie formy
- Forma prostokątna ok. 24 × 36 cm (lub zbliżona)
- Masło i mąka/bułka tarta do wysmarowania formy (lub papier do pieczenia)
- Cukier puder do oprószenia gotowego ciasta (opcjonalnie)
Jak przygotować kruchy spód porzeczkowca
Kruchy spód jest podstawą, która utrzyma wszystkie warstwy i zadba o idealną strukturę ciasta. Dobrze przygotowane ciasto kruche pozostaje delikatne, ale nie rozpada się przy krojeniu.
- Przygotowanie składników
W misce połączyć mąkę pszenną z proszkiem do pieczenia, cukrem pudrem i szczyptą soli. Wymieszać składniki suche, aby proszek do pieczenia rozprowadził się równomiernie. - Dodanie masła
Zimne masło pokroić w kostkę i dodać do mąki. Szybko rozetrzeć palcami lub posiekać nożem, aż powstanie konsystencja drobnej kruszonki. Im krócej masło będzie wyrabiane, tym bardziej kruchy spód. - Połączenie z żółtkami
Dodać żółtka, szybko zagnieść ciasto. Jeśli będzie zbyt suche i sypkie, dodać 1 łyżkę śmietany. Uformować kulę, spłaszczyć ją lekko, owinąć folią spożywczą i włożyć do lodówki na ok. 30 minut. - Wyklejenie formy
Formę wyłożyć papierem do pieczenia lub wysmarować masłem i oprószyć mąką. Schłodzone ciasto rozwałkować na placek lub wciskać palcami w dno formy, tworząc równy spód. Warto delikatnie ponakłuwać spód widelcem. - Wstępne podpieczenie
Wstawić formę z ciastem do piekarnika nagrzanego do 180°C (góra–dół) i podpiec spód przez ok. 10–12 minut, aż lekko się zestali, ale nie zrumieni zbyt mocno. Wyjąć i lekko przestudzić.
Wskazówka: Aby spód nie wybrzuszał się podczas pieczenia, można przed wstawieniem do piekarnika przykryć go papierem do pieczenia i wysypać obciążenie (suchą fasolę, ryż lub specjalne kulki do pieczenia). Po podpieczeniu obciążenie usunąć.
Przygotowanie ciasta ucieranego do porzeczkowca
Środkowa warstwa nadaje ciastu puszystości i delikatności. To klasyczne ciasto ucierane, które sprawia, że porzeczkowiec jest lżejszy, a przy tym stabilny.
- Ucieranie masła z cukrem
Miękkie masło umieścić w misie miksera, dodać cukier i ucierać na puszystą, jasną masę przez kilka minut. Im dłużej masa będzie ucierana, tym bardziej napowietrzone stanie się ciasto. - Dodawanie jajek
Do utartego masła dodawać po jednym jajku, cały czas miksując na średnich obrotach. Dodać również ekstrakt waniliowy lub cukier wanilinowy. Masa powinna być gładka i jednolita. - Dodanie składników suchych
Mąkę przesiać razem z proszkiem do pieczenia. Stopniowo dodawać do masy maślanej, delikatnie mieszając szpatułką lub na najniższych obrotach miksera. Na końcu wlać mleko, by uzyskać gęstą, ale lejącą konsystencję ciasta. - Nałożenie na podpieczony spód
Ciasto ucierane wyłożyć na lekko przestudzony, podpieczony kruchy spód. Rozprowadzić równomiernie łyżką lub szpatułką, wyrównując powierzchnię. - Wstępne pieczenie
Formę ponownie wstawić do piekarnika nagrzanego do 180°C i piec przez ok. 15–18 minut, aż ciasto wyrośnie i zacznie się lekko rumienić na brzegach. W tym czasie można przygotować masę porzeczkową oraz bezę.
Wskazówka: Jeśli ciasto zacznie się zbyt szybko rumienić, można je na czas dalszego pieczenia przykryć luźno folią aluminiową.
Masa porzeczkowa – serce porzeczkowca siostry Anastazji
Warstwa porzeczkowa jest kluczowa dla charakterystycznego smaku ciasta. Kwaśne owoce przełamują słodycz bezy i nadają wypiekowi świeżości.
- Przygotowanie owoców
Czerwoną porzeczkę dokładnie przebrać, usunąć szypułki, opłukać i osuszyć. W przypadku owoców mrożonych – nie trzeba ich rozmrażać do końca, ale warto odsączyć z nadmiaru soku. - Mieszanie z cukrem
Porzeczki wymieszać z cukrem. Ilość cukru można dostosować do własnych upodobań – bardziej kwaśne porzeczki będą potrzebowały nieco więcej słodyczy. - Delikatne zagęszczenie
Do owoców dodać mąkę ziemniaczaną i delikatnie wymieszać, tak aby każdy owoc był lekko obtoczony. Dzięki temu nadmiar soku zwiąże się podczas pieczenia, a ciasto nie będzie „pływać”. - Nałożenie na podpieczone ciasto
Gdy warstwa ucierana będzie już wstępnie podpieczona, równomiernie rozłożyć na niej masę porzeczkową. Owoce nie muszą tworzyć idealnie równej warstwy, ale warto zadbać o dość równomierne rozmieszczenie.
Wskazówka: Część czerwonej porzeczki można zastąpić czarną, co nada ciastu głębszy, bardziej wyrazisty smak i piękny, ciemniejszy kolor.
Beza na porzeczkowiec siostry Anastazji – idealna, chrupiąca pierzynka
Beza powinna być z wierzchu delikatnie chrupiąca, a w środku lekko piankowa. Dobrze ubite białka to klucz do efektownego wykończenia ciasta.
- Przygotowanie białek
Białka powinny być w temperaturze pokojowej i całkowicie oddzielone od żółtek. Nawet odrobina tłuszczu może uniemożliwić prawidłowe ubicie piany. Misa, w której będą ubijane białka, powinna być czysta i sucha. - Ubijanie piany
Białka ubijać mikserem na średnich obrotach, aż do uzyskania lekkiej piany. Następnie stopniowo zwiększać obroty i kontynuować ubijanie, aż piana będzie prawie sztywna. - Dodawanie cukru
Do ubitej piany dodawać cukier partiami (po 1–2 łyżki), cały czas ubijając. Piana powinna stać się gęsta, lśniąca i bardzo sztywna. Na końcu dodać sok z cytryny oraz skrobię, delikatnie, ale dokładnie wmieszać. - Rozłożenie bezy na porzeczkach
Gotową, sztywną pianę bezową wyłożyć na warstwę porzeczek. Można ją rozsmarować równomiernie lub tworzyć dekoracyjne fale. Opcjonalnie wierzch posypać płatkami migdałów. - Pieczenie i suszenie bezy
Ciasto wstawić do piekarnika nagrzanego do 170°C i piec przez ok. 15 minut, następnie zmniejszyć temperaturę do 140–150°C i piec/suszyć kolejne 20–25 minut. Beza powinna być z zewnątrz sucha, delikatnie chrupiąca, ale nie przypalona.
Wskazówka: Po zakończeniu pieczenia można lekko uchylić drzwiczki piekarnika i pozostawić ciasto na 10–15 minut, aby beza nie opadła gwałtownie i nie popękała nadmiernie.
Studzenie i podanie ciasta porzeczkowiec siostry Anastazji
Etap studzenia bywa pomijany, a ma znaczący wpływ na strukturę i wygląd ciasta. Zbyt szybkie krojenie może sprawić, że warstwy nie zdążą się ustabilizować.
- Po upieczeniu ciasto wyjąć z piekarnika i pozostawić w formie do całkowitego wystudzenia.
- Najlepiej kroić je dopiero wtedy, gdy jest całkowicie zimne – warstwa porzeczkowa lekko zgęstnieje, a beza zachowa swoją strukturę.
- Przed podaniem ciasto można delikatnie oprószyć cukrem pudrem.
Jak podawać: Porzeczkowiec świetnie smakuje solo, ale można podać go z kleksem bitej śmietany, lodami waniliowymi lub odrobiną kwaśnej śmietany, która ciekawie kontrastuje ze słodyczą bezy.
Przechowywanie porzeczkowca siostry Anastazji
Ze względu na bezę i owoce, ciasto najlepiej smakuje w ciągu 1–2 dni od upieczenia. Odpowiednie przechowywanie pomoże zachować jego świeżość.
- Ciasto przechowywać w chłodnym miejscu, najlepiej w lodówce, lekko przykryte (np. pojemnikiem, kloszem lub folią aluminiową, ale nie szczelnie).
- W lodówce porzeczkowiec może stać ok. 3 dni, jednak beza z czasem może lekko mięknąć od wilgoci.
- Nie zaleca się mrożenia ciasta z bezą – struktura piany po rozmrożeniu może ulec zniszczeniu.
Wartości odżywcze ciasta porzeczkowiec siostry Anastazji
Porzeczkowiec siostry Anastazji jest ciastem deserowym – dość kalorycznym z powodu dodatku masła, cukru i bezy. Warto traktować go jako słodką przyjemność na specjalne okazje. Dzięki porzeczkom dostarcza jednak również cennych witamin i antyoksydantów.
Orientacyjne wartości odżywcze na 1 porcję (przy założeniu, że ciasto podzielone jest na 16 kawałków):
- Kalorie: ok. 260–290 kcal
- Białko: ok. 4–5 g
- Tłuszcz: ok. 13–15 g
- Węglowodany: ok. 32–35 g
- Błonnik: ok. 1–2 g (głównie z owoców)
Co dobrego kryje się w porzeczkach?
- Wysoka zawartość witaminy C – wspiera odporność i działa przeciwutleniająco.
- Antocyjany i polifenole – silne przeciwutleniacze, korzystne dla układu krążenia.
- Błonnik – wspomaga trawienie i daje uczucie sytości.
Wskazówka żywieniowa: Aby nieco „odchudzić” porzeczkowiec, można zmniejszyć ilość cukru w bezie o 20–30 g oraz część mąki pszennej zastąpić pełnoziarnistą. Należy jednak pamiętać, że zmiany te mogą wpłynąć na strukturę i kruchość ciasta.
Porady i wariacje na temat porzeczkowca siostry Anastazji
Klasyczny przepis można delikatnie modyfikować, zachowując jego charakterystyczny smak, a jednocześnie dopasowując do własnych upodobań i sezonowości owoców.
- Mieszanka owoców: Część czerwonej porzeczki można zastąpić malinami, borówkami lub jagodami – smak pozostanie wyrazisty, ale nieco łagodniejszy.
- Nutka cytrusowa: Do ciasta ucieranego warto dodać skórkę otartą z cytryny lub pomarańczy – podbije aromat i odświeży smak.
- Bez glutenu: Kruchy spód i ciasto ucierane można przygotować z mieszanki bezglutenowej mąki. Należy wówczas kontrolować konsystencję (czasem potrzebna jest dodatkowa łyżka płynu).
- Dla miłośników orzechów: Część mąki w kruchym spodzie można zastąpić mielonymi orzechami laskowymi lub migdałami (ok. 50 g), co nada spodowi szlachetny aromat.
- Mniej słodka beza: Osoby preferujące mniej słodkie wypieki mogą użyć nieco mniejszej ilości cukru, pamiętając jednak, że cukier stabilizuje pianę i wpływa na strukturę bezy.
Ciasto porzeczkowiec siostry Anastazji to wypiek, który łączy w sobie tradycję klasztornej kuchni i domowe, sezonowe smaki. Połączenie kruchego spodu, puszystego ciasta, kwaskowatej porzeczki i delikatnej bezy sprawia, że trudno poprzestać na jednym kawałku. To doskonały wybór na rodzinne spotkania, święta i wszelkie okazje, kiedy na stole ma pojawić się naprawdę wyjątkowe, domowe ciasto.