To ciasto łączy chrupiący spód ze słonecznikiem z delikatną masą krówkową, która rozpływa się w ustach. Całość można przygotować w 40 minut, a efekt przypomina te najlepsze wypieki z klasztornych kuchni. Bez skomplikowanych technik, bez temperowania czekolady – po prostu sprawdzony przepis, który działa za każdym razem. Idealne na rodzinne spotkania, kiedy potrzeba czegoś słodkiego, ale czasu jest niewiele.
Składniki na ciasto ze słonecznikiem i masą krówkową
Przepis na blaszkę o wymiarach 24×30 cm, około 15 kawałków:
Spód ze słonecznikiem
- 250 g herbatników maślanych
- 150 g słonecznika łuskanego
- 150 g masła
- 3 łyżki miodu
Masa krówkowa
- 400 ml mleka słodzonego skondensowanego (puszka)
- 100 g masła
- 2 łyżki cukru
- 1 łyżeczka ekstraktu waniliowego
Polewa czekoladowa
- 200 g czekolady deserowej
- 2 łyżki oleju kokosowego (lub zwykłego)
- 2 łyżki słonecznika do dekoracji
Przygotowanie ciasta krok po kroku
- Przygotowanie spodu: Herbatniki pokruszyć na średniej wielkości kawałki – nie na pył, ale też nie na duże fragmenty. Najlepiej włożyć do worka foliowego i porządnie rozwałkować wałkiem. Słonecznik lekko podprażyć na suchej patelni przez 3-4 minuty, aż zacznie pachnieć orzechowo.
- Łączenie składników spodu: Masło rozpuścić z miodem na małym ogniu. Do miski wsypać pokruszone herbatniki i prażony słonecznik, zalać roztopionym masłem z miodem. Dokładnie wymieszać, żeby wszystkie okruchy były wilgotne.
- Formowanie spodu: Blaszkę wyłożyć papierem do pieczenia. Masę ze słonecznikiem przełożyć do blaszki i mocno ugniatać łyżką lub dnem szklanki. Spód musi być równy i dobrze ubity, inaczej się rozsypie. Wstawić do lodówki na 15 minut.
- Gotowanie masy krówkowej: W rondelku o grubym dnie połączyć mleko skondensowane, masło i cukier. Gotować na średnim ogniu, ciągle mieszając przez około 8-10 minut. Masa musi zgęstnieć i zmienić kolor na ciemniejszy karmel. Pod koniec dodać ekstrakt waniliowy.
Masa krówkowa jest gotowa, gdy po przejechaniu łyżką po dnie rondelka widać przez chwilę to dno, zanim masa znów się złączy. Jeśli gotować za krótko, będzie za rzadka i spłynie ze spodu.
- Nakładanie masy: Gorącą masę krówkową wylać na schłodzony spód ze słonecznikiem. Równomiernie rozprowadzić szpatułką. Odstawić do całkowitego wystudzenia w temperaturze pokojowej – zajmie to około 30 minut.
- Polewa czekoladowa: Czekoladę połamać na kawałki, dodać olej kokosowy i roztopić w kąpieli wodnej lub w mikrofalówce (krótkimi impulsami po 20 sekund). Wymieszać do gładkości.
- Wykończenie: Przestudzoną masę krówkową polać czekoladą, równomiernie rozprowadzić. Posypać prażonym słonecznikiem. Wstawić do lodówki na minimum 2 godziny, najlepiej na noc.
- Krojenie: Ciasto kroić ostrym nożem, który wcześniej zanurzono w gorącej wodzie i wytarto do sucha. Po każdym cięciu nóż ponownie moczyć i wycierać – dzięki temu kawałki będą miały równe brzegi.
Jak przechowywać ciasto ze słonecznikiem
Ciasto trzymać w lodówce w pojemniku lub pod folią aluminiową. Zachowuje świeżość przez 5-7 dni, choć praktyka pokazuje, że rzadko kiedy przeżywa więcej niż dwa. Wyjąć z lodówki na 10 minut przed podaniem – masa krówkowa lekko zmięknie i będzie bardziej kremowa.
Można je zamrozić na okres do 2 miesięcy. Najlepiej pokroić na porcje, przełożyć papierem do pieczenia i szczelnie zapakować. Rozmrażać w lodówce przez kilka godzin. Po rozmrożeniu smak i konsystencja pozostają bez zmian.
Typowe problemy i ich rozwiązania
Spód się rozpada: Najczęstszy powód to za mało masła lub zbyt słabe ubicie masy w blaszce. Herbatniki muszą być dokładnie nasączone tłuszczem, a warstwa dobrze ściśnięta. Jeśli spód już jest w blaszce i wydaje się kruchy, można go dodatkowo polać roztopionym masłem i ponownie ubić.
Masa krówkowa nie tężeje: Gotowano za krótko lub na zbyt małym ogniu. Masa musi wrzeć i bulgotać przez pełne 8 minut minimum. Jeśli po wystudzeniu wciąż jest płynna, trzeba ją przegotować – ostrożnie zdjąć z ciasta, podgrzać ponownie i gotować jeszcze 3-4 minuty.
Czekolada pęka po wyjęciu z lodówki: Zbyt gwałtowna zmiana temperatury. Ciasto wyjmować z lodówki wcześniej i pozwolić mu stopniowo osiągnąć temperaturę pokojową. Dodatek oleju do czekolady też pomaga – sprawia, że polewa pozostaje bardziej elastyczna.
Słonecznik twardnieje: Prażyć go krótko, tylko do momentu gdy zacznie pachnieć. Przeprażony słonecznik staje się gorzki i twardy jak kamień. Jeśli to się stało, lepiej użyć świeżej porcji do dekoracji.
Warianty ciasta z masą krówkową
Zamiast słonecznika sprawdzą się inne nasiona czy orzechy – migdały płatkowane, posiekane orzechy włoskie, siemię lniane czy sezam. Każde nadają inny charakter – migdały delikatniejszy, orzechy włoskie bardziej wyrazisty. Proporcje pozostają te same.
Do spodu można dodać łyżkę kakao – wtedy herbatniki czekoladowe zamiast maślanych i ciasto dostanie podwójnie czekoladowy akcent. Masa krówkowa pozostaje bez zmian, bo to ona jest gwiazdą tego deseru.
Wersja na specjalne okazje: między masę krówkową a polewę czekoladową włożyć warstwę bezowego kremu. 200 ml śmietanki 36% ubić na sztywno, dodać 2 łyżki cukru pudru i łyżkę mascarpone. Nałożyć na masę, wygładzić i dopiero wtedy polać czekoladą. Ciasto staje się wyższe i bardziej efektowne.
Wartości odżywcze jednego kawałka
Przy podziale na 15 porcji, jeden kawałek to około:
- Kalorie: 380 kcal
- Białko: 6 g
- Tłuszcze: 23 g
- Węglowodany: 38 g
- Błonnik: 2 g
To słodycz kaloryczna, ale bogata w zdrowe tłuszcze ze słonecznika i masła. Słonecznik dostarcza witaminę E i magnez. Jeden kawałek wystarczy, żeby zaspokoić ochotę na coś słodkiego – masa krówkowa jest na tyle intensywna, że małe porcje w zupełności wystarczają.
Skąd nazwa „siostry Anastazji”
Ten przepis krąży po polskich kuchniach od lat, choć trudno ustalić, czy rzeczywiście pochodzi z klasztoru. Nazwa nadaje mu pewien urok i tajemniczość – słodycze z klasztornych kuchni zawsze miały opinię wyjątkowych. Niezależnie od pochodzenia, proporcje składników i sposób wykonania są przemyślane do perfekcji. Masa krówkowa nie jest za słodka, słonecznik dodaje chrupkości, a czekolada wszystko łączy.
W niektórych wersjach spód robi się z krakersów, w innych z suchych biszkoптów. Herbatniki maślane dają najlepszy rezultat – są wystarczająco kruche, ale po połączeniu z masłem tworzą stabilną bazę. Wersja z dodatkiem słonecznika to stosunkowo nowa interpretacja, która świetnie się przyjęła, bo nasiona równoważą słodycz i dodają wartości odżywczych.